Akülü Sandalye Dünyası · Güvenlik ve Bağımsız Yaşam
Sandalyeden Düştünüz: Yerden Tekerlekli Sandalyeye Güvenle Geri Dönmek ve Düşme Sonrası Yapılacaklar
Tekerlekli sandalye kullanan biri için düşme, en dikkatli kullanıcının bile başına gelebilir: kaymış bir transfer, tam kilitlenmemiş bir fren, bir kaldırım kenarı ya da öne doğru uzanırken kaybedilen denge. Önemli olan düşmeden sonraki ilk dakikalarda ne yapacağınızı bilmektir. Bu rehberde düştükten sonra önce neleri kontrol etmeniz gerektiğini, yerden sandalyeye tek başına ve yardımla nasıl dönülebileceğini, yardım beklerken kendinizi nasıl koruyacağınızı ve tekrar düşmemek için alabileceğiniz önlemleri anlatıyoruz.
Akülü Sandalye Dünyası Editör Ekibi · Son kontrol: 20 Kasım 2026
Kısa cevap
Düştükten sonra hemen kalkmaya çalışmayın. Önce sakinleşin ve vücudunuzu kontrol edin; duyu kaybınız varsa ağrı hissetmeyebileceğinizi unutmayın, bacaklarınızın normal pozisyonda olup olmadığına bakın. Baş, boyun, sırt veya kalça yaralanması şüphesi varsa hareket etmeyin ve 112'yi arayın. Ciddi bir yaralanma yoksa sandalyeyi dik konuma getirip frenlerini kilitleyin, ayaklıkları yana çevirin ve minderi basamak olarak kullanarak sandalyeye dönebilirsiniz. Yardım eden kişi sizi kollarınızdan veya koltuk altınızdan kaldırmamalı; kalçanızdan destek vermeli ya da kaldıramıyorsa yardım çağırmalıdır. Kalkamıyorsanız sıcak kalın ve pozisyonunuzu düzenli değiştirin.
01 · İlk dakikalar
Düştükten sonraki ilk dakikalarda ne yapmalı?
Düşmenin ardından ilk refleks hemen kalkmaktır; ancak bu, var olan bir yaralanmayı ağırlaştırabilir. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), düştükten sonra önce birkaç dakika durup ağrı ve yaralanma olup olmadığını kontrol etmeyi, kalkmaya karar vermeden önce acele etmemeyi önerir.
Dur → Kontrol et → Karar ver Önce nefesinizi düzenleyin, sonra vücudunuzu baştan ayağa kontrol edin, ardından kendi başınıza mı, yardımla mı döneceğinize ya da hiç hareket etmeden yardım mı bekleyeceğinize karar verin.
01 / KONTROL
Vücudunuzu kontrol edin
Duyu kaybı olan kullanıcılar kırık veya yarayı hissetmeyebilir. Bacaklarınızın doğal pozisyonda olup olmadığına, şişlik veya şekil bozukluğu olup olmadığına bakın.
02 / ACİL
Ciddi yaralanma şüphesi
Başınızı çarptıysanız, boyun, sırt veya kalça yaralanmasından şüpheleniyorsanız hareket etmeyin ve 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.
03 / SANDALYE
Sandalyeyi kontrol edin
Akülü sandalye kullanıyorsanız gücü kapatın; sandalye devrildiyse joystick'e yanlışlıkla dokunulmasını önleyin.
Otonom disrefleksi uyarısı: T6 ve üzeri seviyede omurilik yaralanması olan kullanıcılarda düşme sonrası şiddetli baş ağrısı, terleme veya yüzde kızarıklık gibi belirtiler acil durum olabilir. Bu belirtilerde vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
02 · Tek başına
Yerden sandalyeye tek başına nasıl dönülür?
Yeterli üst vücut gücü olan kullanıcılar, ciddi bir yaralanma yoksa sandalyeye tek başına dönebilir. Toronto Rehabilitasyon Enstitüsü'nün omurilik yaralanması rehberi, bu tekniğin önce bir fizyoterapistle denenmesini önerir. Aşağıdaki adımlar genel bir çerçevedir.
Sandalyeyi hazırlayın
Sandalyeyi dik konuma getirin, frenlerini kilitleyin ve ayaklıkları yana çevirin veya çıkarın.
Minderi basamak yapın
Oturma minderini sandalyenin önüne yere koyun ve bacaklarınız önde uzanmış şekilde minderin üzerine oturun. Minder, kalçanızı kaldırmanız gereken yüksekliği azaltır.
Tutuşunuzu ayarlayın
Bir elinizle sandalyenin çerçevesini sıkıca kavrayın, diğer elinizi kalçanızın yanında yere veya mindere düz koyun.
İvme kazanın ve itin
Başınızı ve gövdenizi birkaç kez ileri geri sallayın, "1, 2, 3" diye sayın ve ağırlıklı olarak yerdeki elinizle iterek kalçanızı oturağın kenarına kaldırın.
Geriye yerleşin
Her iki elinizi kalçanızın önünde sandalye çerçevesine alın ve itme hareketiyle kalçanızı oturağın içine kaydırın. Ardından minderi yerine takın ve cildinizde sıyrık veya morluk olup olmadığını kontrol edin.
Bu teknik omuzlara ciddi yük bindirir. Omuz ağrınız varsa veya daha önce denemediyseniz tek başınıza zorlamayın. Omuz sağlığı için Omuz ve Bilek Ağrısı rehberimize göz atabilirsiniz.
03 · Yardımla
Yardım eden kişi nasıl destek olmalı?
Yanınızda bir yakınınız varsa dönüş daha kolaydır; ancak yanlış tutuş hem kullanıcıyı hem de yardım edeni yaralayabilir. NHS de düşen birine yardım edilirken kişinin yalnızca kendisi kalkabiliyorsa desteklenmesini, yardım eden kişinin onu kendi gücüyle kaldırmaya çalışmamasını önerir.
| Yapın | Yapmayın |
|---|
| Kullanıcının kalçasından veya kemerinin arkasından tutun | Kollardan, omuzlardan veya koltuk altından çekmeyin |
| Sandalyenin yanında, kullanıcının arkasında çömelin; kaldırırken bacaklarınızı kullanın | Belinizden eğilerek kaldırmaya çalışmayın |
| Hareketten önce birlikte "1, 2, 3" diye sayın | Kullanıcı hazır değilken ani hareket yapmayın |
| Kullanıcı oturduktan sonra arkaya geçip kalçasını oturağın içine yerleştirmesine yardım edin | Kullanıcıyı oturağın kenarında bırakmayın |
| Kaldıramıyorsanız başka birini veya 112'yi çağırın | Tek başınıza zorlamayın |
Kaynak: Toronto Rehab – Floor to Chair Transfer; NHS – What to do if you fall. Bakım verenin bel sağlığı ve güvenli kaldırma için Hasta Transfer Sandalyesi rehberimize de göz atabilirsiniz.
04 · Yardım beklerken
Kalkamıyorsanız yardım beklerken ne yapmalı?
Bazen ne tek başına ne de yanınızdaki kişiyle sandalyeye dönmek güvenli değildir. Bu durumda amaç, yardım gelene kadar kendinizi korumaktır.
Yardım çağırın
Telefonunuza ulaşabiliyorsanız bir yakınınızı veya gerekirse 112'yi arayın. Telefonunuza ulaşamıyorsanız seslenin ya da yere veya duvara vurun.
Sıcak kalın
Uzanabildiğiniz bir battaniye, havlu veya montla üzerinizi örtün. Soğuk zemin, özellikle uzun bekleyişlerde vücut ısısını hızla düşürür.
Pozisyon değiştirin
NHS, kalkamayan kişilerin bası yarasını önlemek için yaklaşık her 30 dakikada bir pozisyon değiştirmesini önerir. Duyu kaybınız varsa bu daha da önemlidir.
Basıncı azaltın
Uzanabiliyorsanız minderinizi veya bir yastığı kalçanızın ve topuklarınızın altına yerleştirin.
Önceden hazırlanın: Telefonunuzu sandalyenizde vücudunuza bağlı bir çanta veya kılıfta taşıyın. Düşen kişinin telefonu çoğu zaman sandalyede kalır ve ulaşılamaz hâle gelir.
05 · Önleme
Tekrar düşmemek için neler yapılabilir?
Her düşme, bir sonrakini önlemek için ipucu verir. Düşmenin hangi anda ve neden olduğunu düşünmek, doğru önlemi seçmenizi sağlar.
FREN
Frenleri kontrol edin
Transfer sırasında kayan sandalye, düşmelerin en sık nedenlerinden biridir. Frenin tutmadığını fark ederseniz hemen ayarlatın. Ayrıntılar için Fren Tutmuyor rehberimize bakın.
OTURMA
Kaymayı önleyin
Öne kayan bir oturuş, sandalyeden düşme riskini artırır. Doğru ölçü ve uygun minder bu riski azaltır. Doğru Oturma ve Postür rehberimize göz atın.
UZANMA
Uzanırken dikkat
Yerdeki bir eşyayı almak için öne veya yana aşırı uzanmak denge kaybına yol açar. Uzanma maşası gibi yardımcı aletler kullanın.
ORTAM
Evi düzenleyin
Halı kenarları, eşikler ve kablolar takılma ve devrilme riski oluşturur. Oda oda kontrol için Evde Düşmeyi Önlemek rehberimize bakın.
Düşme sonrası ağrı, morluk veya şişlik birkaç gün içinde geçmezse ya da düşmeler tekrarlıyorsa hekiminize başvurun. Sık düşmeler, sandalye ölçüsünün veya oturma düzeninin yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret edebilir.
06 · Sorulacaklar
Düşme sonrası kendinize ve uzmana sorulacak 7 soru
Düşme hangi anda oldu?
Transfer, uzanma, rampa veya kaldırım: neden önlemi belirler.
Frenler tam kilitli miydi?
Fren ayarı ve lastik basıncını kontrol ettirin.
Oturma pozisyonum öne kayıyor mu?
Minder ve oturma ölçüsü yeniden değerlendirilmelidir.
Yerden sandalyeye dönme tekniğini biliyor muyum?
Bir fizyoterapistle çalışmak gerçek düşmede fark yaratır.
Yakınlarım nasıl yardım edeceğini biliyor mu?
Kalçadan destek verme kuralını birlikte konuşun.
Telefonuma düştüğümde ulaşabilir miyim?
Vücuda bağlı bir taşıma çözümü bulun.
Mevcut sandalyem ihtiyacıma uygun mu?
Ağırlık, oturma yüksekliği ve transfer kolaylığını gözden geçirin.
Düşme riskini azaltmaya yardımcı modeller
| | Model | Tip | Düşme riskine katkısı |
|---|
 | Poylin PY-301 Havalı Minder | Oturma minderi | Basıncı dağıtarak daha dengeli bir oturuşa yardımcı olur; düşme sonrası basamak olarak da kullanılabilir |
 | Poylin P770 Hidrolikli | Transfer sandalyesi | 45–70 cm yükseklik ayarı; transfer yüzeyleri arasındaki yükseklik farkını azaltır |
 | Poylin P771 Elektrikli | Transfer sandalyesi | 40–60 cm elektrikli yükseklik ayarı; bakım verenin kaldırma yükünü azaltır |
 | Poylin P957 Hafif Alüminyum | Manuel tekerlekli sandalye | Hafif gövde; devrilen sandalyeyi dik konuma getirmek daha kolaydır |
Ürün bilgileri ürün sayfalarından alınmıştır. Ürün seçimini kullanıcının hareket düzeyine göre bir fizyoterapist veya hekim önerisiyle yapın. Yedek fren ve parça ihtiyacınız için Yedek Parça kategorimizi inceleyebilirsiniz.
07 · Sık sorulan sorular
Merak edilenler.
Tekerlekli sandalyeden düştükten sonra hemen kalkmalı mıyım?
Hayır. Önce birkaç dakika durup vücudunuzu kontrol edin. Baş, boyun, sırt veya kalça yaralanması şüphesi varsa hareket etmeyin ve 112'yi arayın.
Duyu kaybım var, yaralanıp yaralanmadığımı nasıl anlarım?
Bacaklarınızın doğal pozisyonda olup olmadığına, şişlik, morluk veya şekil bozukluğu olup olmadığına bakın. Sandalyeye döndükten sonra cildinizi de kontrol edin; şüpheli bir durumda hekiminize başvurun.
Yerden sandalyeye tek başıma dönebilir miyim?
Yeterli üst vücut gücünüz varsa ve ciddi bir yaralanma yoksa mümkündür. Minderi basamak olarak kullanmak işi kolaylaştırır. Tekniği önce bir fizyoterapistle çalışmanız önerilir.
Yakınım beni nasıl kaldırmalı?
Kollarınızdan veya koltuk altınızdan değil, kalçanızdan ya da kemerinizin arkasından destek vermeli ve kaldırırken bacaklarını kullanmalıdır. Kaldıramıyorsa başka birinden yardım istemeli veya 112'yi aramalıdır.
Kalkamazsam yardım beklerken ne yapmalıyım?
Yardım çağırın, üzerinizi örterek sıcak kalın ve bası yarasını önlemek için yaklaşık 30 dakikada bir pozisyon değiştirin.
Akülü sandalyem devrildi, ne yapmalıyım?
Önce kendi güvenliğinizi kontrol edin, ardından sandalyenin gücünü kapatın. Sandalyeyi dik konuma getirmeden önce yardım isteyin; devrilme sonrası sandalyeyi bir servise kontrol ettirin.
Bir sonraki adım
Daha güvenli bir oturma ve transfer düzeni kuralım.
Düşmenin hangi anda olduğunu ve kullandığınız sandalyeyi bizimle paylaşın; fren, minder ve transfer çözümlerini birlikte değerlendirelim.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi danışmanlık yerine geçmez. Yerden sandalyeye dönme tekniklerini bir fizyoterapist eşliğinde öğrenin. Ciddi yaralanma şüphesinde hareket etmeyin ve 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın.