Engelli Çalıştırma Zorunluluğu

Engelli Çalıştırma Zorunluluğu

İstihdam ve Erişilebilirlik

Engelli Çalıştırma Zorunluluğu

Hangi işyerleri kapsama girer, kontenjan nasıl hesaplanır ve işverenin sorumlulukları nelerdir? Özel sektör ve kamu işyerleri için temel bilgiler.

 

Engelli çalıştırma zorunluluğu, belirli büyüklükteki işyerlerinin engelli bireyleri istihdam etmesini öngören kota uygulamasıdır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesine göre genel eşik 50 işçidir; oran özel sektörde %3, kamu işyerlerinde %4’tür.

Engelli Çalıştırma Zorunluluğu Kimleri Kapsar?

Özel sektör: %3

4857 sayılı Kanun kapsamındaki, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde uygulanır.

Kamu işyerleri: %4

50 veya daha fazla işçi çalıştıran kamu işyerlerindeki engelli işçi kontenjanıdır.

Tarım ve orman: 51

Tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde eşik 51 işçidir. Özel sektör ve kamu için oranlar yine %3 ve %4’tür.

İşçi ve memur statüsü farklıdır. Kamu işyerlerindeki %4 işçi kotası, engelli memur kotasıyla karıştırılmamalıdır. 657 sayılı Kanun kapsamındaki memur istihdamında oran %3’tür; hesaplamada yurtdışı teşkilat hariç toplam dolu kadro sayısı dikkate alınır.

Engelli İşçi Kontenjanı Nasıl Hesaplanır?

Aynı işverenin aynı ildeki işyerleri birlikte değerlendirilir. Belirli ve belirsiz süreli çalışanlar hesaba girer; kısmi süreli çalışmalar tam süreli karşılıklarına dönüştürülür. Yönetmelikte belirtilen engelli, eski hükümlü ve ilgili terör mağduru çalışanlar hesap tabanından düşülür.

Kontenjan hesaplanırken 0,5’in altındaki kesirler atılır; 0,5 ve üzeri bir üst tam sayıya tamamlanır.

Hesaba esas işçi sayısıÖzel sektör (%3)Kamu işyeri (%4)
501,5 → 2 kişi2 kişi
752,25 → 2 kişi3 kişi
1003 kişi4 kişi
1504,5 → 5 kişi6 kişi

Örnekler, yükümlülük kapsamına giren bir işyerinde mevzuattaki dönüşüm ve indirimlerden sonra bulunan hesap tabanını gösterir; doğrudan bordrodaki toplam kişi sayısını ifade etmez. Özel durumlar için İŞKUR ile hesap teyidi yapılmalıdır.

İŞKUR Süreci ve İşe Yerleştirme

Yükümlülük kapsamındaki engelli işçi istihdamında İŞKUR süreci esas alınır. İşverenin açık pozisyonu, adayın mesleki becerileri ve çalışma koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

Kontenjanı belirleyin

İl bazındaki işçi sayısını ve mevcut engelli çalışan durumunu değerlendirin.

Talebi hazırlayın

Görevleri, gerekli yetkinlikleri ve çalışma ortamını açıkça tanımlayın.

İŞKUR ile ilerleyin

Aday temini ve kayıt işlemleri için ilgili birimle iletişim kurun.

Uyumu izleyin

İşe başlangıç desteğini ve çalışma alanındaki ihtiyaçları çalışanla birlikte gözden geçirin.

İş, çalışanın mesleğine ve sağlık durumuna uygun olmalıdır. İşyerinde çalışırken engelli hâle gelen işçilere öncelik tanınır.

Engelli İşçi Çalıştırmama Cezası: 2026

Her eksik çalışan ve her ay için 37.748 TL

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 ceza tablosunda, 4857 sayılı Kanun’un 30 ve 101. maddeleri kapsamında belirtilen tutar 37.748 TL’dir.

Örneğin yükümlülük kapsamında iki kişilik açığın üç ay sürmesi durumunda, bu tutar üzerinden örnek hesap 2 × 3 × 37.748 = 226.488 TL olur. Fiili yaptırım, yetkili kurumun tespitine göre belirlenir.

Ceza tutarları yıllara göre değişir. Kamu kuruluşları da bu yaptırımdan muaf değildir; ceza ödenmesi istihdam yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Erişilebilir ve Sürdürülebilir Bir Çalışma Ortamı

İşe alımın kalıcı olması için çalışanın günlük iş akışına rahatça katılabilmesi gerekir. Düzenlemeleri kişinin ihtiyaçlarını dinleyerek planlamak, yalnızca engel türünden hareketle varsayım yapmaktan daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

Fiziksel erişim

Giriş, asansör, koridor, tuvalet ve çalışma masasına erişimi değerlendirin. Tekerlekli sandalye kullanan çalışanlar için manevra alanını gözden geçirin.

İletişim ve araçlar

Yazılımlar, toplantı materyalleri ve iş talimatlarının çalışan tarafından kullanılabilir olmasını sağlayacak çözümleri görüşün.

Güvenli çalışma

Görev dağılımını ve acil tahliye planını bireysel ihtiyaçlarla birlikte değerlendirin; düzenlemelerin işe yarayıp yaramadığını takip edin.

Sıkça Sorulan Sorular

50’den az işçi çalıştıran her işyeri zorunlu mudur?

4857 sayılı Kanun’un 30. maddesindeki genel kota eşiği 50 işçidir. Ancak aynı işverenin aynı ildeki birden fazla işyeri toplam olarak değerlendirilir; tek şubenin sayısı yeterli olmayabilir.

50 kişilik hesap tabanında özel sektör kotası neden iki kişidir?

50 × %3 = 1,5 sonucunda, yarım kesir tam sayıya yuvarlandığı için kontenjan iki kişidir. Bu örnek, yükümlülüğün doğduğu ve hesap tabanının doğru belirlendiği varsayımına dayanır.

Kamu işçisi ile kamu memurunun oranı aynı mı?

Hayır. Engelli işçi kotası %4, 657 sayılı Kanun kapsamındaki engelli memur kotası %3’tür. Kapsam ve hesap yöntemi farklıdır.

Bir engelli çalışan her görevde çalıştırılabilir mi?

Görev, kişinin mesleği ve sağlık durumuyla uyumlu olmalıdır. İş Kanunu yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılmasını yasaklar; bu işlerde çalışanlar engelli kotası hesabında dikkate alınmaz.

Etiketler: engelli çalıştırma zorunluluğu,engelli istihdamı,engelli işçi kontenjanı,engelli çalıştırma oranı,engelli kontenjan hesaplama,engelli çalıştırmama cezası 2026,İŞKUR,işveren yükümlülükleri,erişilebilir işyeri
Ekim 28, 2026
Listeye dön
cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR